سرمايه‏گذاري براي كسب پول صورت مي‏گيرد. اگرچه هر فردي با اين عبارت موافق است با اين حال بايد در آن دقيق‏تر شويم. ما به اين خاطر سرمايه‏گذاري مي‏كنيم كه رفاه و آسايش فعلي و آتي خود را بهبود ببخشيم.
وجوهي كه سرمايه‏گذاري مي‏شود مي‏تواند ناشي از دارايي‏هاي موجود فرد، پول وام گرفته شده يا پس‏انداز باشد. افراد سعي مي‏كنند از طريق صرفه‏جويي در مصرف امروز خود و پس‏انداز آن بتوانند مصرف آتي خود را بهبود ببخشند. سرمايه‏گذاران سعي مي‏كنند ثروت و دارايي خود را به نحو مؤثري مديريت كنند و بتوانند با محافظت از عواملي همچون تورم ماليات و ساير عوامل بيشترين بازده را كسب نمايند. به خاطر اين دلايل است كه مردم پس انداز مي‏كنند. همه مردم به نئوعي داراي ثروتي هستند كه ناشي از ارائه خدمات آنان در بازار كار است. اغلب مردم در بيشتر مواقع تصميم‏گيريهايي را در خصوص سرمايه‏گذاري در زندگي خود انجام مي‏دهند. براي مثال برخي از كارگران راجع به اينكه آيا وجوه مربوط به بازنشستگي خود را در سهام سرمايه‏گذاري كنند يا در اوراق قرضه تصميماتي را اتخاذ مي‏كنند. برخي ديگر از افراد به دنبال حداكثر كردن بازده پس‏انداز خود از طريق سرمايه‏گذاري در گزينه‏هاي ديگر هستند. افراد در تجزيه و تحليل‏هايي كه انجام مي‏دهند در نهايت اميد دارند كه با توجه به ريسك سرمايه‏گذاري بازده متناسب با آن را بدست آورند. مطالعه دقيق تجزيه و تحليل سرمايه‏گذاري و اصول مديريت پرتفليو مي‏تواند باعث مديريت بهتر و افزايش ثروت سرمايه‏گذار شود. به علاوه انتظار مي‏رود افراد با مطالعه اصول سرمايه‏گذاري تا آنجايي كه ممكن است از اشتباهات جلوگيري كرده و آگاهانه تصميم‏گيري نمايند.

بازده : چرا سرمايه‏گذاري مي‏كنيم ؟ در يك عبارت ساده مي‏توان گفت كه سرمايه‏گذاران مي‏خواهند از پول خود، سودي را كسب نمايند. وجه نقد داراي يك هزينه فرصت از دست رفته است در صورتي كه يك وجه نقد را نگهداري كنيد فرصت كسب سود از طريق آن وجه نقد را از دست خواهيد داد. به علاوه در يك فضاي تورمي، قدرت خريد پول كاهش مي‏يابد. به عبارت ديگر وقتي نرخ تورم بالا باشد قدرت خريد به سرعت كاهش مي‏يابد.

اين مرحله اولين قسمت فرآيند تصميم‏گيري سرمايه‏گذاري است و شامل ارزشيابي و تجزيه و تحليل اوراق بهادار به صورت جداگانه است كه به آن تجزيه و تحليل اوراق بهادار گفته مي‏شود. تجزيه و تحليل گران حرفه‏اي اوراق بهادار معمولاً توسط مؤسسات سرمايه‏گذاري به كار گرفته مي‏شوند. ارزشيابي اوراق بهادار كار وقت گير و دشواري است. براي اين كار ابتدا بايد ويژگيهاي اوراق بهادار مختلف و عوامل تأثيرگذار به آنها را شناسايي كرد.
در مرحله بعد به منظور برآورد و تخمين قيمت يا ارزش اين اوراق بهادار بايد يك مدل ارزشيابي را به كار گرفت. ارزش اوراق بهادار تابعي است از بازده‏هاي مورد انتظار آتي اوراق بهادار و ريسك آن. هر يك از اين دو پارامتر (بازده مورد انتظار و ريسك) بايد برآورده شده و سپس با هم در مدل آورده شود.

امروزه سرمايه‏گذاران بيش از هر زمان ديگري بايد درخصوص سرمايه‏گذاري نسبت به مفهوم جهاني آن توجه كنند. اگرچه در سالهاي قبل توجه چندان زيادي به سرمايه‏گذاري خارجي نمي‏شد ولي امروز با تشكيل بازارهاي جهاني و ايجاد فرصتهاي سرمايه‏گذاري، سرمايه‏گذاران خودشان را محدود به بازارهاي داخلي نمي‏كنند. چرا وقتي سرمايه‏گذار مي‏تواند از طريق سرمايه‏گذاري خارجي، بازده خود را افزايش و يا ريسك خود را كاهش دهد بايد خود را محدود به فرصتهاي داخلي يك كشور كند؟‌
بازارهاي خارجي به سرعت پيشرفت مي‏كنند. براي مثال بازار ژاپنيها يكي از سه بازار سهام بزرگ در جهان است كه با توجه به قيمت سهام و حجم معاملات داراي درجات مختلفي است.
سرمايه‏گذاران به سرمايه‏گذاري خارجي روي مي‏آورند زيرا درآمد حاصل از سرمايه‎گذاري بالاست و دوم اينكه نسخ بازده اوراق بهادار خارجي بيشتر از بازارهاي داخلي است. بنابراين سرمايه‏گذاران از طريق سرمايه‏گذاري خارجي مي‏توانند به نرخ بازده بيشتري دست پيدا كنند. سوم اينكه سرمايه‏گذاران از طريق سرمايه‏گذاري در اوراق بهادار كشورهاي خارجي باعث تنوع سهام خود و كاهش ريسك سرمايه‏گذاري خود مي‏شوند. اين كاهش ريسك از طريق تشكيل پرتفليو و ايجاد تنوع صورت مي‏گيرد. نكته اصلي اينجاست كه اگر ايجاد تنوع در سهام داخلي باعث كاهش ريسك مي‏شود،‌ پس ايجاد تنوع با استفاده‎ از سرمايه گذاري در سهام خارجي باعث كاهش بيشتر ريسك خواهد شد.

بازار سرمايه شامل آن دسته از اوراق بهاداري است كه موعد سررسيد آنها بيشتر از يكسال است. به خاطر طولاني بودن موعد سررسيد و ماهيت اوراق بهادار بازار سرمايه، ميزان ريسك در اين بازارها بيشتر از بازار پول است. در اين نوع بازار رقابت فروش در برخي موارد ضعيف‏تر است بازار سرمايه شامل اوراق بدهي و سهام است. سهامي كه در اين بازار وجود دارد بدون تاريخ سررسيد است.

اوراق بهادار با سود ثابت اوراقي هستند كه تاريخ پرداخت و مبلغ پرداخت آنها مشخص است. در بيشتر موارد مقدار و زمان هر پرداخت از قبل مشخص شده است. معروفترين اين اوراق، اوراق قرضه است كه در آن وام دهنده (كه اوراق قرضه را منتشر مي‏كند) قبول مي‏كند اصل بدهي را در تاريخ سررسيد مشخص بازپرداخت نمايد همچنين بهرة تعيين شده را در فواصل معين پرداخت نمايد.
چهار نوع عمده اوراق قرضه وجود دارد :
الف) اوراق بهادار دولتي مركزي: دولت براي تأمين مالي فعاليتهاي خود از طريق بخش خزانه خود اقدام به انتشار اسناد و اوراق قرضه با سررسيد بيش از يكسال مي‏كند. به خاطر قدرت و توان دولت براي انتشار پول اين نوع اوراق از ايمن‏ترين اوراق بهاداري است كه در بازار منتشر مي‏شود. بنابراين سرمايه‏گذاران با اطمينان بيشتري در اين زمينه سرمايه‏گذاري مي‎كنند. سرمايه‏گذاري كه اين اوراق بهادار را خريداري مي‏كنند انتظار دارد بهرة ثابتي را با اطمينان بالا در زمانهاي مشخص دريافت كند و ارزش اسمي اوراق قرضه را به طور كامل در موعد سررسيد دريافت نمايد.
ب) اوراق بهادار نهادهاي دولتي: از سال 1920 به بعد، دولت مركزي ايالات متحده به منظور كمك به بخشهاي مشخص اقتصادي اقدام به ايجاد نهادهاي دولتي خاص نمود. اين نهادهاي دولتي از طريق فروش اوراق بهادار نهادهاي دولتي در خصوص جذب سرمايه به رقابت مي‏پردازند.
ج) اوراق بهادار شهرداريها: اين اوراق بهادار، اوراق قرضه‏اي هستند كه توسط شهرداريها جداي از دولت مركزي منتشر مي‏شوند.
نرخ بازده مشمول ماليات اوراق قرضه شهرداريها از طريق فرمول زير محاسبه مي‏شود :
نرخ ماليات ـ 1 / بازده معاف از ماليات = نرخ بازده مشمول ماليات
د) اوراق بهادار شركتي : بسياري از شركتهاي بزرگ براي تأمين احتياجات مالي خود اقدام به انتشار اوراق قرضه شركتي مي‏كنند. بسياري از اين شركتها، بيشتر از يك نوع اوراق قرضه منتشر مي‏كند. از طرف ديگر ممكن است سرمايه‏گذاران با اوراق قرضه مختلف شركتها در بازار مواجه شوند كه داراي سررسيدها، نرخ بهره‏ها و ويژگيهاي مختلفي باشند.

سهام عادي, سهام ممتاز و اوراق خريد و فروش در بازارهاي سهام مورد معامله قرار مي‏گيرند. بعضي از بازارهاي ثانويه سهام به صورت بازارهاي حراج هستند. اين بازارها شامل: فرآيند حراج (مزايده) در يك مكان فيزيكي معيني هسند. در اين بازارها كارگزاران امور مربوط به سرمايه‏گذاران را انجام مي‏دهند. كارگزاران واسطه‏هايي هستند كه ميان خريداران و فروشندگان قرار مي‏گيرند و سعي مي‏كنند بهترين قيمت را كه در معامله به نفع دو طرف باشد كسب كنند. كارگزاران فقط حق كميسيون خودشان را دريافت مي‏كنند و توجهي ندارند كه چه كسي فروشنده و يا چه كسي خريدار است.
يكي ديگر از انواع بازارهاي ثانويه سهام، بازار مبتني بر چانه‏زني است كه شامل شبكه‏اي از معامله‏گران است كه از طريق آمادگي براي خريد و فروش اوراق بهادار با قيمتهاي مشخص بازار را تشكيل مي‏دهند. برخلاف كارگزاران، معامله‏گران از خود خريد و فروش و نحوه فروش ذينفع هستند براي اينكه معامله‏گران اوراق بهادار را از فروشندگان مي‏خرند و به خريداران مي‏فروشند و از تفاوت قيمت خريد و فروش منتفع مي‏شوند.

اساسنامه‏ سندي است كه مؤسسات و بنيانگذاران يك شركت براي گرفتن اجازة تأسيس، راه‏اندازي و بهره‏برداري مؤسسه، آن را تهيه و در سازمان ثبت شركتها به ثبت مي‏رسانند. اساس و پايه اساسنامه‏ها معمولاً يكنواخت است و شامل حقوق كلي صاحبان سهام و حقوق خاص آنها بعنوان مالكين انفرادي مؤسسه است.
به عبارت ساده، سهام عادي دلالت بر حقوق صاحبان سهام در شركت دارد. سهامداران مالكين شركت هستند و بعد از پرداخت مطالبات اوراق با درآمد ثابت بر باقيمانده دارائيها مالكيت دارند. در حالت انحلال شركت، وقتي كه ساير مطالبات (از قبيل سهام ممتاز) پرداخت شد بقيه دارائيها به سهامداران سهام عادي تعلق مي‏گيرد. چون حقوق صاحبان سهام عادي پس از پرداخت ساير مطالبات پرداخت مي‏شود از آن جهت به سهام عادي، مطالبات باقيمانده شركت گفته مي‏شود.
سهامداران سهام عادي، بعنوان مالكين، در اصل كنترل شركت را بدست دارند. اين سهامداران در مجمع عمومي ساليانه شركت مي‎كنند و به مسائل عمده شركت از قبيل انتخاب هيأت مديره و انتشار اوراق جديد سهام، رأي مي‏دهند.

ارزش اسمي : براي سهام عادي، برخلاف اوراق قرضه يا سهام ممتاز، يك متغير اقتصادي مهم نيست. شركتها مي‏توانند ارزش اسمي سهام عادي را هر مبلغي كه بخواهند انتخاب كنند، بعضي از شركتها سهام فاقد ارزش اسمي منتشر مي‏كنند. سهام جديد معمولاً بيشتر از ارزش اسمي بفروش مي‏رسد و تفاوت ميان ارزش اسمي و قيمت فروش سهام بعنوان صرف سهام در ترازنامه ثبت مي‎شود.
ارزش دفتري : ارزش دفتري شركت عبارتست از ارزش حسابداري سهام در دفاتر شركت (مثل ترازنامه). ارزش دفتري شامل مجموع سهام عادي منتشر شده، صرف يا كسر سهام، اندوخته‏ها و سود يا زيان انباشته است. با تقسيم مجموع ارزش دفتري بر تعداد سهام عادي منتشر شده، ارزش دفتري هر سهم بدست مي‏آيد.
ارزش بازار : عبارتست از قيمت اوراق بهادار كه در بازارهاي مالي تعيين مي‏شود. ارزش بازار سهام متغيري است از علائق سرمايه‏گذاران و بوسيله عرضه و تقاضا تعيين مي‏گردد.
سود تقسيمي : سود تقسيمي آن بخش از سود شركت است كه به سهامداران پرداخت مي‏شود. سود تقسيمي تنها پرداخت نقدي است كه بطور منظم به سهامداران پرداخت مي‏شود.
بازده سود سهام : عبارتست از سود تقسيمي سالانه تقسيم بر قيمت جاري هر سهم كه بصورت درصد نشان داده مي‏شود.
درصد سود پرداختي : اين نسبت نشان مي‏دهد كه شركت چند درصد از سود خالص، خود را به سهامداران پرداخت مي‏كند. اگر درصد سود پرداختي را از سود خالص كسر كنيم نسبت سود انباشته بدست مي‏آيد و نشان مي‏دهد كه چه درصدي از سود فعلي شركت براي سرمايه‏گداري‏هاي مجدد در شركت نگهداري مي‏شود.

دو روش اساسي تجزيه و تحليل براي ارزشيابي سهام عادي كه معمولاً در دنياي اوراق بهادار مورد استفاده قرار مي‏گيرد عبارتند از :
1)روش ارزش فعلي
2)روش ضريب قيمت به سود هر سهم (P/E)
در روش ارزش فعلي، ارزش جريانات آتي بازده‏اي كه قرار است از سهام عادي دريافت شود با استفاده از نرخ تنزيل مناسبي (نرخ بازده مورد انتظار سرمايه‏گذاران) در زمان حال محاسبه مي‏شود.
تجزيه و تحليل گران ماهر اوراق بهادار در مقايسه با روش ارزش فعلي، بيشتر از روش ضريب قيمت به سود هر سهم (P/E) استفاده مي‏كنند. روش ضريب قيمت به سود هر سهم (P/E) نشان مي‏دهد كه قيمت هر سهم چندبرابر سود آن است.
در نتيجه، سرمايه‏گذاران مي‏توانند از طريق تصميم‏گيري در مورد اينكه براي هر دلار سود، چند دلار بايد بپردازند. ارزش يا قيمت سهام را برآورد نمايند.

سرمايه‏گذار مي‏بايد ابزاري در اختيار داشته باشد تا به كمك آنها بتواند مسير حركت سهام را پيش‏بيني كند. در بازار سرمايه اين ابزار به طور كلي بر دو نوع است :
1)تحليل بنيادي
2)تحليل تكنيكي
در بازار سرمايه، اشخاص استفاده كننده از روش تحليل بنيادي را بنيادگرا و اشخاص استفاده كننده از روش تحليل تكنيكي را تكنسين يا چارتيست مي‏نامند. اگر بخواهيم منصفانه و با ديد علمي به قضيه نگاه كنيم. بايد بگوييم كه اين دو روش در واقع مكمل يكديگرند و در كنار هم تصوير شفاف از تحولات بازار سرمايه ارائه مي‏دهند.

تحليل بنيادي عبارت است از مطالعه و بررسي شرايط اقتصادي، صنعت و وضعيت شركت. هدف اصلي از انجام اين گونه مطالعات، تعيين ارزش واقعي سهام و ارزش ذاتي شركتهاست. تحليل بنيادي معمولاً بر اطلاعات و آمار كليدي مندرج در صورتهاي مالي شركت تمركز مي‏نمايد تا مشخص كند كه آيا قيمت سهام به درستي ارزشيابي شده است يا نه؟
بخش قابل ملاحظه‏اي از اطلاعات بنيادي، بر اطلاعات و آمار اقتصاد ملي، صنعت و شركت تمركز دارد. رويكرد معمول در تحليل شركت، در برگيرنده چهار مرحله اساسي است :
1)تعيين وضعيت كلي اقتصاد كشور
2)تعيين وضعيت صنعت
3)تعيين وضعيت شركت
4)تعيين ارزش سهام شركت

وضعيت اقتصاد ملي از آن جهت مطالعه و بررسي مي‏شود كه مشخص شود آيا شرايط كلي براي بازار سهام مناسب است يا نه؟ آيا تورم مؤثر است؟ نرخهاي بهره در حال افزايش است يا كاهش؟ آيا مصرف‏كنندگان كالاها را مصرف مي‏كنند؟ تراز تجاري مطلوب است؟ اينها تنها بخشي از سؤالاتي است كه تحليل‏گر بنيادي براي تعيين كردن تأثيرات شرايط اقتصادي بر بازار سهام با آنها مواجه است.

وضعيت صنعتي كه شركت در آن قرار دارد تأثير قابل توجهي بر نحوه فعاليت شركت دارد. اگر وضعيت صنعت مطلوب نباشد، بهترين سهام موجود در اين صنعت نيز نمي‏تواند بازده مناسبي داشته باشد. به قول معروف (سهام ضعيف در صنعت قوي، بهتر از سهام قوي در صنعت ضعيف است).

بعد از تعيين وضعيت اقتصاد و صنعت، خود شركت نيز بايد تجزيه و تحليل شود تا از سلامت مالي آن اطمينان حاصل گردد. اين تحليل معمولاً از طريق بررسي صورتهاي مالي شركت انجام مي‏شود. از روي اين صورتها مي‏توان نسبتهاي مالي سودمندي را محاسبه نمود، نسبتهاي مالي به 5دسته اصلي تقسيم مي‏شوند :‌
1)نسبتهاي‏ سودآوري
2)نسبتهاي قيمتي
3)نسبتهاي نقدينگي
4) نسبتهاي اهرمي
5)نسبتهاي كارآيي (فعاليت)
هنگام تحليل نسبتهاي مالي شركت نتايج حاصل از اين تحليل بايد با نتايج ساير شركتهاي موجود در آن صنعت مقايسه شود تا عملكرد شركت، شفاف‏تر و روشن‏تر گردد.

حاشيه سود خالص شركت، يكي از نسبتهاي سودآوري است كه از طريق تقسيم كردن سود خالص به كل فروش محاسبه مي‏شود. اين نسبت نشان مي‏دهد كه از يك تومان فروش شركت، چه مقدار آن به سود خالص تبديل شده است. به عنوان مثال، حاشيه سود خالص 30 درصد نشان مي‏دهد كه از يك تومان فروش محصولات شركت، 3 ريال سود خالص بدست آمده است.

نسبت P/E (نسبت قيمت سهام به عايدي هر سهم) از طريق تقسيم كردن قيمت جاري سهام به عايدي هر سهم (EPS) در چهار فصل گذشته بدست مي‏آيد. اين نسبت نشان مي‏دهد كه سرمايه‏گذار براي خريدن يك تومان از عوايد شركت، چقدر بايد بپردازد. به عنوان مثال، اگر قيمت جاري سهام، 20 تومان و عايدي هر سهم در چهار فصل گذشته، 2 تومان باشد، آنگاه نسبت P/E، 10 بدست مي‏آيد. به عبارت ديگر براي خريد يك تومان از عوايد شركت بايد 10 تومان بپردازيم. البته انتظارات سرمايه‏گذاران از عملكرد آتي شركت، نقش بسيار مهمي در تعيين نسبت جاري P/E ايفا مي‏كند. رويكرد متداول در تحليل‏هاي مالي اين است كه نسبتهاي P/E شركتهاي موجود را در يك صنعت با يكديگر مقايسه كنيم. اگر تمام شرايط ديگر يكسان باشد، شركتي كه P/E آن كمتر است، ارزش بهتري دارد.

ارزش دفتري هر سهم شركت، يكي از نسبتهاي قيمتي است كه از تقسيم كردن كل داراييهاي خالص شركت (دارايي‎ها منهاي بدهي‏ها) به كل سهام موجود آن بدست مي‏آيد. ارزش دفتري هر سهم مي‏تواند در تعيين اين موضوع كمك كند كه آيا سهام شركت، كمتر يا بيشتر از حد قيمت‏گذاري شده است. اگر سهامي به قيمتي بسيار پايين‏تر از ارزش دفتري آن به فروش رود، مي‏تواند نشانگر اين باشد كه اين سهام، كمتر از ارزش واقعي خود، قيمت‏گذاري شده است.

نسبت جاري يكي از نسبتهاي نقدينگي است كه از تقسيم كردن دارايي‏هاي جاري به بدهي‏هاي جاري شركت محاسبه مي‏شود. اين نسبت توانايي شركت را براي پرداخت بدهي‏ها و تعهدات جاري آن نشان مي‏دهد. هر قدر اين نسبت بالاتر باشد، قدرت نقدينگي آن نيز بالاتر خواهد بود. به عنوان مثال اگر اين نسبت 3 باشد، بيانگر آن است كه دارايي‏هاي جاري شركت، براي پرداخت 3برابر بدهي‏هاي جاري آن، كفايت مي‏كند.

نسبت بدهي شركت، يكي از نسبتهاي اهرمي است كه از تقسيم كردن كل بدهي‏ها به كل دارايي‏هاي شركت محاسبه مي‏شود. اين نسبت نشان مي‏دهد كه كل دارايي‏هاي شركت تاچه حد از طريق بدهي‏ها تأمين شده است. به عنوان مثال، اگر نسبت بدهي 40 درصد باشد، بيانگر آن است كه 40 درصد از دارايي‏هاي شركت از طريق ايجاد بدهي يا قرض گرفتن وجوه تأمين شده است.
بدهي‏ها همانند تيغ دولبه عمل مي‏كنند، اگر شرايط كلي اقتصاد نامناسب و روند حركت نرخ‏هاي بهره، فزاينده باشد. آنگاه شركتهايي كه نسبت بدهي بالايي دارند، با مشكلات مالي عديده‏اي مواجه خواهند بود. اما اگر شرايط اقتصادي مناسب باشد، بدهي مي‏تواند از طريق تأمين مالي كردن رشد شركت با هزينه‏هاي پايين‏تر، سودآوري را افزايش دهد.

گردش موجودي‏هاي شركت، يكي از نسبتهاي كارآيي است كه از تقسيم كردن قيمت تمام شده كالاي فرش رفته به موجودي‏ها محاسبه مي‏شود. اين نسبت، كارآيي شركت را در مديريت موجودي‏ها نشان مي‏دهد. اين كارآيي از طريق محاسبه تعداد دفعات گردش موجودي‏ها در طول سال اندازه‏گيري مي‏شود. اين دسته از نسبتها، وابستگي شديدي به نوع صنعت دارند. به عنوان مثال گردش موجودي‏ها در فروشگاههاي زنجيره‏اي، به مراتب بالاتر از صنايع توليدكننده هواپيماست. در اينجا نيز مقايسه كردن گردش موجودي‏ها در كليه شركتهاي يك صنعت اهميت زيادي دارد.

تحليل‏‎گر بنيادي، پس از مطالعه و تعيين شرايط اقتصاد ملي، وضعيت صنعت و در نهايت شركت به بررسي اين موضوع مي‏پردازد كه آيا قيمت سهام شركت به درستي تعيين شده است يا نه؟
در تعيين قيمت سهام، الگوهاي گوناگون ارزشيابي تهيه و تدوين شده است. عمده‏ترين اين الگوها عبارتند از :
ـ الگوهاي سود سهام ـ اين الگوها بر ارزش فعلي سودهاي سهام مورد انتظار تمركز دارند.
ـ الگوهاي عوايد ـ اين الگوها بر ارزش فعلي عوايد مورد انتظار تمركز دارند.
ـ الگوهاي دارايي‏ها ـ اين الگوها بر ارزش دارايي‏هاي شركتها تمركز دارند.

در تحليل بنيادي، تمام عوامل مؤثر در اقتصاد، از جمله توليد، توزيع، عرضه و تقاضا و در نهايت مصرف را با توجه به گردش سرمايه و سياستهاي پولي مبتني بر داده‏هاي مالي، مورد توجه قرار مي‏دهيم.
بنيادگران براي تحليل موفق سهام بايد حداقل هفت سرفصل مهم را مدنظر بگيرند.
1ـ عايدي هر سهم در دوره جاري (EPS) و مقايسه آن با عايدي هر سهم در دورة مشابه سال قبل.
2ـ EPS ساليانه سهام و مقايسه آن با EPS سال قبل (و لحاظ نمودن افزايش يا كاهش آن نسبت به سنوات قبل).
3ـ گروه صنعتي كه سهام متعلق به آن است محصولات جديد موجود در اين گروه، تغييرات گروه و مديريت شركت صاحب سهام و غيره.
4ـ عرضه و تقاضاي سهام
5ـ پيشرو يا پسرو بودن سهام (توضيح اينكه بعضي سهم‏ها در گروه خود پيشرو هستند و ديگر سهم‏ها از حركت آنها تبعيت مي‏كنند، در حالي كه برخي سهم‏ها دنباله‏رو ديگران هستند)
6ـ مالكيت سهام (اينكه چه اشخاص حقيقي يا حقوقي صاحبان اصلي سهام هستند)
7ـ جهت بازار و شاخص‏يابي

در بسياري اوقات سهام شركت سود ده، براي مدت نسبتاً‌ طولاني كاهش مي‏يابد يا سهام شركت زيان‏ده، در مدتي كوتاه به مقدار قابل توجهي افزايش مي‏يابد. اگر همه ما منطقي بوديم و مي‏توانستيم احساسات خود را از تصميمات سرمايه‏گذاريمان تفكيك نماييم. آنگاه روش تعيين قيمت سهام براساس سود آينده يا همان تحليل بنيادي به نحو درخشاني درست كار مي‏كرد و از آنجا كه انتظارات كاملاً‌ منطقي داشتيم قيمتها تنها هنگامي تغيير مي‏كرد كه اطلاعات سهام منتشر مي‏شد. اما در بازار واقعي اين حالت هرگز اتفاق نمي‏افتد. همان طور كه گفتيم، بازيگران بازار، بارها و بارها شركتهايي را با سودهاي بالا ديده كه سقوط كرده‏اند و شركت‏هاي زيان دهي را نيز ديده‏اند كه سهامشان به نحو چشمگيري افزايش داشته است.
اولين كسي كه اين موضوع را در بازار سرمايه دريافت چارلزداو بود كه مي‏توان او را بنيانگذار تحليل تكنيكي ناميد. وي براي اولين بار در سال 1900 ميلادي براساس اطلاعات هر سهم (نظريه داو) را تدوين كرد. بيشتر مطالعات او براساس ميانگين صنعتي داو جونز و بوجود آوردن اين شاخص مهم بود داو متوجه شد كه روند بازار صرفاً‌ از سود و زيان و اطلاعات مالي شركتها تبعيت نمي‏كند، بلكه عوامل ديگري نيز در اين زمينه تأثير دارند. به نظر داو بازار در عين بي‏نظمي، نظم خاصي دارد.
به نظر داو، نوسان قيمتهاي بازار را مي‏توان به سه بخش تقسيم كرد :
الف) نوسانهاي اوليه: اين نوسانها بازارهاي افزايشي و بازارهاي كاهشي ناميده مي‏شوند. در بازارهاي افزايشي، قيمتها براي چند سال رو به بالا مي‏روند. از طرف ديگر، در بازارهاي كاهشي، قيمتها براي چند ماه يا چند سال رو به پايين مي‏روند.
ب ) نوسانهاي ثانويه: در اين نوسانها، قيمتها به مدت چند ماه بالا مي‏روند اين حالت تحت عنوان دوره تعديلات يا تصحيحات معروف است.
ج) نوسانهاي روزانه: اين نوسانها، نوسانهاي روزانه تصادفي و بدون مفهوم هستند. تحليل‏گران تكنيكي بازار براي تعيين روندهاي بازار يا تعيين روند تك تك سهام از نظريه داو استفاده مي‏كردند.

روش تحليل تكنيكي برپاية سه اصل اساسي بنا شده است كه در تمام بازارهاي جهان صدق مي‏كنند و عبارتند از :
1)همه چيز يك سهم، در قيمت آن سهم منعكس مي‏گردد.
2)قيمتها به صورت روندهايي حركت مي‏كنند كه اين روندها در برابر تغييرات مقاومت مي‏كنند.
3)روندهاي بازار تكرار مي‏شوند.

همه چيز يك سهم در قيمت آن سهم منعكس مي‏گردد. اولين و مهمترين اصل در تحليل تكنيكي اين است كه همه چيز و تمام اطلاعات موجود در مورد سهام، در قيمت بازار آن تبلور مي‏يابد. تكنسين‏ها معتقدند كه تمام اطلاعات و دانش موجود درباره يك سهم صرف نظر از اينكه بنيادي اقتصادي، سياسي يا روانشناختي باشد در قيمت بازار سهام نمايان مي‏گردد. برخي تكنسين‏هاي متعصب وجود دارند كه مطالعه اطلاعات و صورتهاي مالي شركتها و درآمد آنها و عوامل عرضه و تقاضا را بيهوده مي‏دانند. برخي تكنسين‏ها نيز عاقلانه روشهاي بنيادي را به موازات تحليل‏هاي تكنيكي خود بكار مي‏برند.

قيمتها به صورت روندهايي حركت مي‏كنند كه اين روندها در برابر تغييرات مقاومت مي‏كنند.
اصل دوم روش تحليل تكنيكي اين است كه قيمتها به صورت مسيرها يا روندهاي خاصي حركت مي‏كنند و اين روندها در مقابل تغييرات ناگهاني از خود مقاومت نشان مي‏دهند. عرضه و تقاضايي كه براي يك محصول وجود دارد، باعث مي‏شود روند حركت قيمت سهام شركت توليدكننده اين محصول در حال تعادل قرار گيرد. وقتي حركتي آغاز گرديد، تغييري در آن پديدار نمي‏شود مگر اينكه خود به پايان رسد. اگر قيمت سهامي شروع به بالا رفتن كند افزايش قيمت آن ادامه خواهد يافت تا اينكه به نقطه بازگشت مشخصي برسد.

روندهاي بازار تكرار مي‏شوند. آخرين اصل كليدي روش تحليل تكنيكي بازار سهام، اين است كه روندهاي بازار دائماً در حال تكرارند. يعني الگوهاي مشخصي را مي‏توان در فاصله زمانهاي مختلف روي نمودارها يافت. الگوهايي كه دائم در حال تكرار شدن هستند. اين اصل تحليل تكنيكي به اصل بسيار مهم روانشناختي باز مي‏گردد كه انسانها در شرايط مشابه عكس‏العملهاي مشابهي از خود نشان مي‏دهند. از آنجا كه بازار سرمايه نيز انعكاسي از عملكرد انسانهاست، تأمين‏ها اين عكس‏العمل‏ها را مطالعه مي‏كنند تا در موقعيتهاي مشابه بتوانند عكس‏العمل‏هاي مشابه را پيش‏بيني نمايند.
با در نظر گرفتن اصول و توضيحاتي كه آمد، مي‏توانيم تحليل تكنيكي را به عنوان مطالعه اوراق بهادار به طور اخص و كل بازار سرمايه به طور اعم، بر پاية عرضه و تقاضا تعريف نماييم. تكنسين‏ها با استفاده از انواع نمودارها، قيمتهاي تاريخي و حجم سهام مبادله شده، روند آينده قيمتهاي سهام را پيش‏بيني مي‏كنند.
زيبايي تحليل تكنيكي اين است كه مي‏توان آن را در هر بازار و هر زماني بكار برد. تكنسين مي‏تواند سهام، اوراق قرضه، صندوقهاي سرمايه‏گذاري مشترك و سلف‏هاي كالا و بسياري از ابزارهاي ديگر سرمايه‏گذاري را با موقعيت تحليل نمايد. تكنسين‏ها با بررسي نمودارهاي بين روزي، روزانه، هفتگي، ماهانه و زماني، سهام را در كوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت تحليل مي‏نمايند.

قيمتها در بورس، با روندهاي مشخصي حركت مي‏كنند كه هر يك، تعاريف و دوره‏هاي زماني مشخصي دارند. هرگاه روندي شروع به تغيير كند، نوعي آرايش خاص بوجود مي‏آورد كه اين آرايش‏هاي تحليل تكنيكي را به نام آرايش‏هاي نموداري برگشتي يا الگوهاي نموداري برگشتي مي‏شناسند.
كمك اساسي اين آرايش‏ها آن است كه در هر موقعيتي جهت حركت بازار به سمت بالا يا پايين را نشان مي‏دهند. اين آرايشها كمك مي‏كنند تا سهام را بيش از آنكه خيلي بالا رود، بخريم و پيش از آنكه خيلي پايين آيد بفروشيم. تكنسين‏ها به مرور زمان و به تجربه، آرايش‏هاي برگشتي فراواني را كشف نموده‏اند كه برخي به وفور و برخي كمتر اتفاق مي‏افتد. برخي از اين آرايش‏ها از لحاظ پيش‏بيني حركت سهام بيشتر قابل اعتمادند و برخي كمتر.

تشكيل سقف بازار و بازگشت متعاقب قيمت به سمت پايين، نتيجه غلبه يافتن عرضه سهام بر تقاضاي آن است. يعني وقتي عرضه زياد و تقاضا كم مي‏شود، در نتيجه قيمت سهام شروع به پايين آمدن مي‏كند. اين روند را در تحليل تكنيكي به نام توزيع مي‏شناسيم.
حالت مخالف موقعي است كه كف بازار تشكيل مي‏گردد و متعاقب آن قيمت سهام بالا مي‏رود. اين حالت نتيجه غلبه يافتن تقاضا بر عرضه سهام است كه در تحليل تكنيكي به نام تجمع شناخته مي‏شود.
در هر دو حالت بالا (توزيع و تجمع) غلبه تقاضا بر عرضه، عموماً‌ به صورت تدريجي اتفاق مي‏افتد. به اين صورت كه قيمتها در موقعيتي شروع به نوسان مي‏كنند تا اينكه بازگشت كاملي اتفاق افتد.

همانگونه كه بيان گشت يكي از اصول پايه‏اي تحليل تكنيكي اين است كه قيمتها به صورت روند تغيير مي‏يابند. اين روندها مي‏توانند صعودي، نزولي يا خنثي باشند. ويژگي روند صعودي اين است كه نقاط مورد نظر در اين نوع نمودارها، به طور پي در پي بالا و بالاتر مي‏روند و شكل كلي نمودار روبه بالاست. در اين نوع روند، سايه نقاط موجود، بالاي خط روند قرار مي‏گيرند. ويژگي روند نزولي اين است كه تغييرات قيمت سهام به طور پي در پي پايين و پايين‏تر مي‏رود و شكل كلي نمودار رو به پايين است. در روند نزولي، ساير نقاط موجود، زير خط روند قرار مي‏گيرند.
ويژگي روندهاي خنثي اين است كه تغييرات قيمت سهام به صورت افقي است. روندها مي‏توانند در دوره‏هاي كوتاه يا بلند رخ دهند. معمولاً‌ روندها را به سه دسته كوتاه، ميان و بلندمدت تقسيم مي‏كنند. گرچه اجماع نظر عمومي در مورد تعريف اين سه دوره وجود ندارد، با اين حال، كوتاه مدت به سه ماه آينده اشاره دارد. ميان مدت بيانگر دورة 3 تا 6 ماه آينده است. به همين ترتيب، بلندمدت نشان دهنده دورة 6 ماه تا يكسال آينده است.
سرمايه‏گذاران تلاش مي‏كنند تا روندهاي صعودي يا نزولي قيمتهاي سهام را تعيين نمايند. آنها از طريق تعيين كردن روندها و پي‏گيري اين روندها تا هنگام بروز تحولات برگشتي، سود مي‏برند. از ميان بسياري از ابزارهاي نموداري موجود، خط روند گسترده‏ترين ابزار مورد استفاده تحليلگران تكنيكي محسوب مي‏شود. تحليلگران تكنيكي به كمك خطهاي روند سعي مي‏كنند روندها و همچنين روندهاي برگشتي را تعيين نمايند.

يكي از مهمترين و پراستفاده‏ترين ابزارها در جبهه ابزار تكنسين‏ها، ميانگين متحرك است. انواع گوناگون ميانگين متحرك براي نمايش دادن نوسانهاي قيمتها مورد استفاده قرار مي‏گيرند و تصوير شفافتري از روند تغييرات قيمت اوراق بهادار بدست مي‏دهند.
قبل از بحث در مورد انواع ميانگين‏هاي متحرك، شناخت دقيق مفهوم ميانگين متحرك اهميت دارد. ميانگين عبارت است از مجموع چيزايي كه در حال بررسي آن هستيم. براي مثال قيمتهاي بسته شدن سهام براي فواصل معين مثلاً 10 روزه تقسيم بر تعداد اين فواصل (10 روز). بخش متحرك ميانگين نشان مي‏دهد كه به ازاي هر فاصله اضافي (روز) ميانگين مجدداً‌ حساب شود.

بسياري از تحليلگران تكنيكي از ميانگين متحرك ساده استفاده مي‏كنند زيرا از لحاظ محاسبه، ساده‏ترين نوع ميانگين متحرك است و تأثير فراواني در تحليل‏ها دارد. اين ميانگين به ميانگين متحرك حسابي نيز معروف است.
ميانگين متحرك ساده از طريق جمع كردن قيمتها (معمولاً‌ قيمتهاي بسته شدن) براي چند دوره (ساعت، روز، هفته و غيره) و تقسيم كردن آن بر تعداد اين دوره‏ها محاسبه مي‏شود. انتقاد اصلي بر ميانگين متحرك ساده اين است كه وزن يكساني به قيمت هر دوره مي‏دهد، در حالي كه ممكن است وزن قيمتهاي دوره‏هاي جديدتر بييشتر از قيمتهاي دوره‏هاي قبلي باشد. در پاسخ به اين انتقاد ميانگين‏هاي متحرك موزون و نمايي مورد استفاده قرار مي‏گيرند.

ميانگين متحرك موزون، به قيمت هر دوره، وزني براساس قدمت آن دوره مي‏دهد. قديمي‏ترين قيمت، وزن 1 را مي‏گيرد. قيمت بعد از قديمي‏ترين دوره، وزن 2 را اختيار مي‏كند. قيمت دوره بعدي وزن 3 را مي‏گيرد و قيمت بعد از آن وزن 4 را به خود اختصاص مي‏دهد. وزنها از 1 آغاز مي‏شود و تا دورة آخر ادامه مي‏يابد(دوره جاري).
قيمت هر دوره در وزن آن دوره ضرب مي‏شود. حاصل اين عمل جمع مي‏شود و سپس به كل وزنها تقسيم مي‏گردد.

يكي از انتقادهاي وارد بر ميانگين متحرك ساده و موزون اين است كه آنها اطلاعات را فقط براي تعداد دوره‏هاي ميانگين متحرك در نظر مي‏گيرند. به عنوان مثال ميانگين متحرك ساده يا موزون 5 روزه، فقط ارزش اطلاعات 5 روز را در بر مي‏گيرد. اطلاعات قبل از اين 5 روز، در محاسبه ميانگين متحرك دخالتي داده نمي‏شوند. برخي از تحليلگران تكنيكي معتقدند كه اطلاعات قبلي تأثير مهمي دارند و بايد در محاسبات وارد شوند. اين تحليلگران غالباً‌ براي كامل كردن تحليل، از ميانگين متحرك نمايي استفاده مي‏كنند.
ميانگين متحرك نمايي وزن بيشتري به قيمتهاي اخير مي‏دهد و وزن كمتري براي اطلاعات گذشته در نظر مي‏گيرد. برخلاف ميانگين متحرك ساده و موزون اطلاعات قديمي‏تر در محاسبه ميانگين متحرك نمايي نيز در نظر گرفته مي‏شود.

تحليلگران تكنيكي به منظور تعيين كردن اينكه كدام گروههاي قيمتي نسبت به بازار عملكرد بهتر يا بدتري دارند، از تحليل قدرت نسبي براي مقايسه كردن گروه صنعتي و كل بازار استفاده مي‏كنند. تحليل قدرت نسبي مفهومي ساده است. اين تحليل صرفاً به مقايسه عملكرد دو چيز با يكديگر مي‏پردازد (به عنوان مثال عملكرد سهام و گروه صنعتي). هدف از اين تحليل، تعيين كردن اين موضوع است كه آيا قيمت قلم اول سريعتر يا كندتر از دومي رشد مي‏كند. به عبارت ديگر آيا عملكرد موضوع اول بهتر از دومي است يا نه؟ تحليل قدرت نسبي معمولاً‌ براي مقايسه كردن عملكرد يك گروه صنعتي با كل بازار يا عملكرد يك سهم خاص نسبت به گروه صنعتي آن مورد استفاده قرار مي‏گيرد. با اين حال اين تحليل مي‏تواند براي مقايسه كردن هر دو چيزي كه قيمت دارند، بكار رود مانند سهام، دو كالا، دو گروه صنعتي و غيره.
براساس قدرت نسبي گروههاي صنعتي مختلف مي‏توان آنها را رتبه‏بندي كرد. گروههاي صنعتي كه رتبه‏هاي بالاتري به خود اختصاص مي‏دهند، براي خريد مناسب‏اند، در حالي كه گروههاي صنعتي با رتبه پايين، براي فروش توصيه مي‏شوند.

سرمايه در گردش يک شرکت مجموعه مبالغى است که در دارائى‌هاى جارى سرمايه‌گذارى مى‌شود. اگر بدهى‌هاى جارى از دارائى‌هاى جارى يک شرکت کسر گردد سرمايه در گردش خالص به‌دست مى‌آيد. مديريت سرمايه در گردش عبارت است از تعيين حجم و ترکيب منابع و مصارف سرمايه در گردش به‌نحوى که ثروت سهامداران افزايش يابد.

دارائى‌هاى جارى يک شرکت از اقلام زير تشکيل مى‌گردد: صندوق و بانک، اوراق بهاءدار قابل‌فروش، حساب‌هاى دريافتني، موجودى کالا و ساير دارائى‌هاى جاري. بسيارى از دارائى‌هاى جارى از محل بدهى‌هاى جارى (مثل حساب‌هاى پرداختني، اسناد پرداختنى و وام‌هاى کوتاه‌مدت) تأمين مالى مى‌شوند. در عين حال، برخى از شرکت‌ها بخشى از دارائى‌هاى جارى خود را از محل وام‌هاى بلندمدت يا از محل حقوق صاحبان سهام تأمين مى‌کنند.

در اين بخش، از داده‌ها و محتويات ترازنامه‌ها، صورتحساب سود و زيان و نسبت‌هاى مالى استفاده مى‌کنيم تا سياست‌هاى کنونى شرکت‌ها را در مورد سرمايه در گردش، نشان دهيم. همچنين با به‌دست آوردن ميزان افزايش فروش، روند تغييراتى را که در ترکيب و ساختار سرمايه و دارائى‌هاى شرکت رخ مى‌دهد را نشان مى‌دهيم. با استفاده از نسبت‌هاى مالى چندين شرکت از ويژگى‌هاى ريسک و بازده سياست‌هائى که شرکت‌ها در مرحله عمل در خصوص سرمايه در گردش اجراء مى‌کنند، آگاه مى‌شويم.

بازارهاى دست اول

به لحاظ اقتصادي، يکى از وظايف مهم بازارهاى مالى تسهيل تشکيل سرمايه است. شرکت‌هائى که در صدد تأمين مالى برمى‌آيند، اوراق بهاءدار (دارائى‌هاى مالي) خود را (مثل سهام و اوراق قرضه) در ازاء پولى که واسطه‌هاى مالى با خود پس‌اندازکنندگان مى‌پردازند مبادله مى‌کنند. سپس اين شرکت آن وجوه را به‌صورت سرمايه واقعى (مثل ساختمان، اثاثيه و ماشين‌آلات) درمى‌آورد و آنگاه است که مى‌گويند شرکت تشکيل سرمايه داده است. بازار اوراق بهاءدار دست اول جائى است که شرکت مى‌تواند در آنجا دارائى‌هاى مالى خود را با منابع مالى بلندمدت مبادله کند.
بازار دست اول دو ويژگى عمده و متمايز دارد: اول، بازارى است که در تشکيل سرمايه صورت مى‌گيرد و دوم، سهام و اوراق قرضه منتشرشدهٔ شرکت‌ها براى اولين بار در اين بازار عرضه مى‌شوند. دادوستدهاى بعدى اين اوراق بهاءدار در بازارهاى دست دوم (ثانويه) انجام مى‌شود.

بازارهاى دست دوم شامل آن بخش از بازار سرمايه مى‌شود که در آن، اوراق بهاءدارى که قبلاً به بازار عرضه شده‌اند معامله و خريد و فروش مى‌شوند. شرکت‌ها در اين بازارها تأمين مالى جديد نمى‌کنند. بازارهاى دست دوم شامل بازارهاى سازمان‌يافته به شکل بورس و بازارهاى خارج از بورس است.

نقش بازارهای دست دوم (ثانویه)

بازارهاى دست دوم در تأمين نيازهاى مالى خارجى شرکت‌ها نقشى حياتى ايفاء مى‌کنند، زيرا وظايف مهم زير را انجام مى‌دهند:
۱. بازارهاى دست دوم اين امکان را براى سرمايه‌گذاران به‌وجود مى‌آورد که سهامى را که در بازار دست اول خريدارى کرده‌اند به فروش برسانند و اين امر باعث مى‌شود که آنها بتوانند پول مورد نياز را براى خريدهاى جديد به‌دست آورند و مجبور نباشند که اوراق بهاءدار خريدارى‌شده را تا تاريخ سررسيد نگه دارند.
۲. بازارهاى دست دوم قيمت اوراق بهاءدار جديدى را که قرار است در بازار دست اول (اوليه) به فروش رود تعيين مى‌کنند؛ براى مثال، قيمت پذيره‌نويسى سهام جديد را اندکى کمتر از قيمت سهام فعلى شرکت در بازار دست دوم تعيين مى‌کنند. به‌علاوه، نرخ بازده اوراق قرضه جديدى که منتشر مى‌شود بايد معادل نرخ بازده اوراق قرضه‌اى باشد که در حال حاضر در اين بازارها مورد معامله قرار مى‌گيرد (البته به شرط اينکه از نظر کيفيت همتراز آن اوراق قرضه باشند).
۳. چون سرمايه‌گذارها مى‌توانند به بازارهاى ثانويه مراجعه و به خريد و فروش اوراق بهاءدار اقدام کنند (و پول‌هاى خود را در اختيار واسطه‌هاى مالى قرار دهند)، بازارهاى دست دوم (ثانويه) مى‌توانند باعث گسترش هرچه بيشتر مالکيت آن اوراق بهاءدار گردند. همين امر باعث افزايش تقاضا براى سهام و اوراق بهاءدارى مى‌شود که در بازارهاى دست اول (اوليه) منتشر مى‌شوند.
۴. قيمت سهام و اوراق قرضه شرکت‌ها در بازارهاى دست دو مستقيماً ثروت سهامداران آن شرکت را تحت تأثير قرار مى‌دهد. با وجود اينکه قيمت سهام شرکت تحت تأثير عوامل متعددى قرار مى‌گيرد (که شرکت هيچ کنترلى بر آنها ندارد)، اگر شرکت بتواند بازده سهامى را که در دست سهامداران است بالا ببرد، مى‌تواند بر قيمت سهام عادى آن شرکت در بازار اثر بگذارد (چون سودآورى اين سهام افزايش مى‌يابد).
بسيارى از بانک‌هاى سرمايه‌گذار که در بازارهاى دست اول فعاليت مى‌کنند در بازار دست دوم نيز به‌عنوان کارگزار، بازارساز يا ايجادکننده بازار به خريد و فروش اوراق بهاءدار مى‌پردازند و قابليت خريد و فروش فورى اوراق بهاءدار را افزايش مى‌دهند. آنها به‌عنوان کارگزار سفارشات خريد و فروش مشتريان را دريافت و به خريد يا فروش سهام به بهترين قيمت ممکن اقدام مى‌کنند و در ازاء اين‌کار، کميسيون مى‌گيرند. گاهى اوقات نيز به‌عنوان معامله‌گر عمل کرده، به خريد و فروش اوراق بهاءدار براى خود مبادرت مى‌ورزند و لذا سرمايه خود را به‌کار مى‌اندازند. در بازارهاى دست دوم، بسيارى از شرکت‌ها نقشى دوگانه ايفاء مى‌کنند (هم کارگزار و هم معامله‌گر اوراق بهاءدار).

بورس اوراق بهاءدار

در ايالات متحده آمريکا، ۱۳ بورس منطقه‌اى فعاليت مى‌کنند. مهم‌ترين آنها عبارتند از: ”بورس نيويورک“ ”بورس آمريکا“ و ”بورس غرب ميانه“. حدود ۹۰ درصد کل معاملات بورس در اين سه بازار صورت مى‌گيرد. معامله‌گرها و کارگزاران معمولاً در استخدام شرکت‌هائى هستند که عضو بورس هستند. فقط سهامى در اين بازارها مورد معامله قرار مى‌گيرد که درخواست ورود به بازار کرده باشند و واجد شرايط لازم براى ورود به بورس باشند. هر بورس شرايط و مقررات خاص خود را دارد. به‌طور کلي، هر شرکتى که درصدد برآيد تا سهام يا اوراق قرضه خود را در يک بورس به فروش برساند، بايد داراى حداقل شرايط لازم (از نظر قدمت، بزرگى و سودآوري) باشد، از نوع شرکت‌هاى سهامى عام باشد و مالکيت سهام آن گسترده باشد.
از بورس معمولاً به‌عنوان يک بازار متمرکز، منسم و سازمان‌يافته نام مى‌برند و اين به‌دليل دو ويژگى عمده اين بازارهاى است: اول، تمام معاملاتى که روى اوراق بهاءدار پذيرفته‌شده در بورس مى‌شوند در تالار بورس و به‌ دست کارگزاران و معامله‌گرانى انجام مى‌شوند که عضو بورس هستند؛ دوم، معاملات در بورس به‌صورت حراج انجام مى‌شود و کارگزاران سعى مى‌کنند اوراق بهاءدار ارائه شده در بورس را به پائين‌ترين قيمت براى مشتريان خود خريدارى کنند و همچنين سعى مى‌کنند که اوراق بهاءدار را به بالاترين قيمت پيشنهادشده به فروش رسانند. هدف از وضع مقررات در بورس اين است که خريداران مطمئن شوند حداقل قيمت را براى خريد سهام پرداخت مى‌کنند و فروشندگان اطمينان حاصل کنند که اوراق بهاءدار را به بالاترين قميت ممکن به فروش مى‌رسانند.

بازارهاى خارج از بورس

بازارهاى خارج از بورس در آمريکا از تعداد زيادى دلال و کارگزار فراهم آمده که سهام و اوراق قرضه پذيرفته‌نشده در بورس را براى خود يا مشتريان مى‌خرند يا به فروش مى‌رسانند. ارتباط بين آنان از طريق تلفن، فاکس و کامپيوتر برقرار مى‌گردد. تعيين قيمت از مجراء مذاکره و چانه‌زنى صورت مى‌گيرد (که با روش حراج که در بورس رايج است متفاوت است). مقررات ”انجمن ملى معامله‌گران اوراق بهاءدار“ بر اين بازارها حکم‌فرما است. اگرچه اين دلالان و معامله‌گران از لحاظ جغرافيائى در شهرهاى مختلف پراکنده‌ شده‌اند، مجبور هستند معاملات را طبق ضوابط خاصى انجام دهند و آنها را در ترمينال‌هاى کامپيوترى ثبت کنند.
بيش از ۹۰ درصد اوراق قرضه شرکت‌ها و تمام اوراق بهاءدارى که دولت منتشر مى‌کند. در اين بازارها معامله مى‌شود. در گذشته، سهام شرکت‌هاى بيمه و بانک‌ها در اين بازارها مورد دادوستد قرار مى‌گرفت، ولى در حال حاضر، سهام بسيارى از اين مؤسسات در تالار بورس معامله مى‌شود.
پيدايش بازارهاى جديدى که مى‌توان آنها را ”بازار سوم“ يا ”بازار چهارم“ نااميد دليل يا نشانه‌اى است بر روند يا جهت آينده بازارهاى دست دوم. بازار سوم اصطلاحاً به بازارى گفته مى‌شود که در آن، سهام پذيرفته‌شده در بورس در خارج از بورس مورد معامله قرار مى‌گيرد. علت رشد بازار سوم اين است که کميسيون معاملات در آن بازار کمتر از نرخ کميسيون بورس نيويورک است و لذا مؤسسات بزرگ سرمايه‌گذاري، براى صرفه‌جوئى در هزينه معاملات، به اين بازار رو آورده‌اند.
بازار چهارم به معاملاتى اطلاق مى‌شود که مؤسسات بزرگ سرمايه‌گذاري، به‌جاى استفاده از کارگزاران، مستقيماً با يکديگر معامله مى‌کنند. اين مؤسسات از طريق ارتباطات الکترونيکى که از مجراء شرکت‌هاى به‌اصطلاح ايجادکنندهٔ بازار صورت مى‌گيرد، بخش عظميى از سهام را معامله مى‌کنند. اين مؤسسات، از طريق ترمينال‌هاى کامپيوتري، با يکديگر ارتباط دارند و چنانچه هريک از آنها قصد معامله داشته باشد، بدون اينکه هويت خود را آشکار کند، نوع سهام و ميزان خريد يا فروش خود را اعلام مى‌کند. اگر مؤسسه ديگرى حاضر به معامله با آن مؤسسه باشد، به مذاکره و چانه‌زنى در مورد قيمت مى‌پردازد و پس از توافق، با هم معامله مى‌کنند.
برخى از بازارسازان و شرکت‌هائى که ارتباط کامپيوترى بين نهادهاى سرمايه‌گذار برقرار مى‌کنند، حق‌العمل سالانه‌اى از مشتريان خود مى‌گيرند و بعضى‌ها علاوه بر حق‌العمل سالانه، کميسيون نسبتاً اندکى هم از مشتريان دريافت مى‌کنند. اين بازار به سرعت گسترش مى‌يابد و بخش عظيمى از معاملات در آن صورت مى‌گيرد.

اينك كه من از دنيا مي روم، بيست و پنج كشور جز امپراتوري ايران است و در تمامي اين كشورها پول ايران رواج دارد و ايرانيان درآن كشورها داراي احترام هستند و مردم آن كشورها نيز در ايران داراي احترامند، جانشين من خشايارشا بايد مثل من در حفظ اين كشورها كوشا باشد و راه نگهداري اين كشورها اين است كه در امور داخلي آن ها مداخله نكند و مذهب و شعائر آنان را محترم شمرد . 
اكنون كه من از اين دنيا مي روم تو دوازده كرور دريك زر در خزانه داري و اين زر يكي از اركان قدرت تو مي باشد، زيرا قدرت پادشاه فقط به شمشير نيست بلكه به ثروت نيز هست. البته به خاطر داشته باش تو بايد به اين حزانه بيفزايي نه اين كه از آن بكاهي، من نمي گويم كه در مواقع ضروري از آن برداشت نكن، زيرا قاعده اين زر در خزانه آن است كه هنگام ضرورت از آن برداشت كنند، اما در اولين فرصت آن چه برداشتي به خزانه بر گردان . 

مادرت آتوسا ( دختر كورش كبير ) بر گردن من حق دارد پس پيوسته وسايل رضايت خاطرش را فراهم كن . 

ده سال است كه من مشغول ساختن انبارهاي غله در نقاط مختلف كشور هستم و من روش ساختن اين انبارها را كه از سنگ ساخته مي شود و به شكل استوانه هست در مصر آموختم و چون انبارها پيوسته تخليه مي شود حشرات در آن به وجود نمي آيد و غله در اين انبارها چندين سال مي ماند بدون اين كه فاسد شود و تو بايد بعد از من به ساختن انبارهاي غله ادامه بدهي تا اين كه همواره آذوغه دو ياسه سال كشور در آن انبارها موجود باشد و هر سال بعد از اين كه غله جديد بدست آمد از غله موجود در انبارها براي تامين كسري خوار و بار استفاده كن و غله جديد را بعد از اين كه بوجاري شد به انبار منتقل نما و به اين ترتيب تو براي آذوقه در اين مملكت دغدغه نخواهي داشت ولو دو يا سه سال پياپي خشك سالي شود . 

هرگز دوستان و نديمان خود را به كارهاي مملكتي نگمار و براي آنها همان مزيت دوست بودن با تو كافيست، چون اگر دوستان و نديمان خود را به كار هاي مملكتي بگماري و آنان به مردم ظلم كنند و استفاده نا مشروع نمايند نخواهي توانست آنها را مجازات كني چون با تو دوست اند و تو ناچاري رعايت دوستي نمايي. 

كانالي كه من مي حواستم بين رود نيل و درياي سرخ به وجود آورم ( كانال سوئز ) به اتمام نرسيد و تمام كردن اين كانال از نظر بازرگاني و جنگي خيلي اهميت دارد، تو بايد آن كانال را به اتمام رساني و عوارض عبور كشتي ها از آن كانال نبايد آن قدر سنگين باشد كه ناخدايان كشتي ها ترجيح بدهند كه از آن عبور نكنند . 

اكنون من سپاهي به طرف مصر فرستادم تا اين كه در اين قلمرو ، نظم و امنيت برقرار كند، ولي فرصت نكردم سپاهي به طرف يونان بفرستم و تو بايد اين كار را به انجام برساني، با يك ارتش قدرتمند به يونان حمله كن و به يونانيان بفهمان كه پادشاه ايران قادر است مرتكبين فجايع را تنبيه كند . 

توصيه ديگر من به تو اين است كه هرگز دروغگو و متملق را به خود راه نده، چون هر دوي آنها آفت سلطنت اند و بدون ترحم دروغگو را از خود بران. هرگز عمال ديوان را بر مردم مسلط مكن و براي اين كه عمال ديوان بر مردم مسلط نشوند، قانون ماليات را وضع كردم كه تماس عمال ديوان با مردم را خيلي كم كرده است و اگر اين قانون را حفظ نمايي عمال حكومت زياد با مردم تماس نخواهند داشت .

افسران و سربازان ارتش را راضي نگاه دار و با آنها بدرفتاري نكن، اگر با آنها بد رفتاري نمايي آن ها نخواهند توانست مقابله به مثل كنند ، اما در ميدان جنگ تلافي خواهند كرد ولو به قيمت كشته شدن خودشان باشد و تلافي آن ها اين طور خواهد بود كه دست روي دست مي گذارند و تسليم مي شوند تا اين كه وسيله شكست خوردن تو را فراهم كنند .

امر آموزش را كه من شروع كردم ادامه بده و بگذار اتباع تو بتوانند بخوانند و بنويسند تا اين كه فهم و عقل آنها بيشتر شود و هر چه فهم و عقل آنها بيشتر شود تو با اطمينان بيشتري حكومت خواهي كرد . 

همواره حامي كيش يزدان پرستي باش، اما هيچ قومي را مجبور نكن كه از كيش تو پيروي نمايد و پيوسته و هميشه به خاطر داشته باش كه هر كسي بايد آزاد باشد تا از هر كيشي كه ميل دارد پيروي كند . 

بعد از اين كه من زندگي را بدرود گفتم ، بدن من را بشوي و آنگاه كفني را كه من خود فراهم كردم بر من بپيچان و در تابوت سنگي قرار بده و در قبر بگذار ، اما قبرم را مسدود مكن تا هر زماني كه مي تواني وارد قبر بشوي و تابوت سنگي من را آنجا ببيني و بفهمي كه من پدرت پادشاهي مقتدر بودم و بر بيست و پنج كشور سلطنت مي كردم مردم و تو نيز خواهيد مرد زيرا كه سرنوشت آدمي اين است كه بميرد، خواه پادشاه بيست و پنج كشور باشد ، خواه يك خاركن و هيچ كس در اين جهان باقي نخواهد ماند، اگر تو هر زمان كه فرصت بدست مي آوري وارد قبر من بشوي و تابوت مرا ببيني، غرور و خودخواهي بر تو غلبه نخواهد كرد، اما وقتي مرگ خود را نزديك ديدي، بگو قبر مرا مسدود كنند و وصيت كن كه پسرت قبر تو را باز نگه دارد تا اين كه بتواند تابوت حاوي جسدت را ببيند. 

زنهار، زنهار، هرگز خودت هم مدعي و هم قاضي نشو، اگر از كسي ادعايي داري موافقت كن يك قاضي بي طرف آن ادعا را مورد رسيدگي قرار دهد و راي صادر كند، زيرا كسي كه مدعيست اگر قضاوت كند ظلم خواهد كرد. 

هرگز از آباد كردن دست برندار زيرا كه اگر از آبادكردن دست برداري كشور تو رو به ويراني خواهد گذاشت، زيرا قائده اينست كه وقتي كشوري آباد نمي شود به طرف ويراني مي رود، در آباد كردن ، حفر قنات ، احداث جاده و شهرسازي را در درجه اول قرار بده . 

عفو و دوستي را فراموش مكن و بدان بعد از عدالت برجسته ترين صفت پادشاهان عفو است و سخاوت، ولي عفو بايد فقط موقعي باشد كه كسي نسبت به تو خطايي كرده باشد و اگر به ديگري خطايي كرده باشد و تو عفو كني ظلم كرده اي زيرا حق ديگري را پايمال نموده اي . 

بيش از اين چيزي نمي گويم، اين اظهارات را با حضور كساني كه غير از تو اينجا حاضراند كردم تا اين كه بدانند قبل از مرگ من اين توصيه ها را كرده ام و اينك برويد و مرا تنها بگذاريد زيرا احساس مي كنم مرگم نزديك شده است . 

منبع: اطلاع رسانی آریانا